Poradnia psychologiczno-pedagogiczna

Poradnia psychologiczno-pedagogiczna - czym jest i kiedy warto się zgłosić?

Wielu rodziców po raz pierwszy słyszy o poradni psychologiczno-pedagogicznej dopiero wtedy, gdy wychowawca lub pedagog szkolny sugeruje konsultację dziecka. Pojawia się wówczas niepokój, czasem opór, a niemal zawsze mnóstwo pytań. Czy to oznacza, że „coś jest nie tak” z moim dzieckiem? Po co właściwie iść do poradni? Co tam się dzieje?

Spróbuję rozwiać najczęstsze wątpliwości i pokazać, że poradnia to miejsce, które może być realnym wsparciem i to nie tylko w sytuacjach kryzysowych.

Poradnia PP - co to jest?

Poradnia psychologiczno-pedagogiczna to publiczna placówka oświatowa, działająca w ramach systemu edukacji. Jej zadaniem jest udzielanie pomocy psychologicznej, pedagogicznej i logopedycznej dzieciom, młodzieży, ich rodzicom oraz nauczycielom. Pomoc w poradni publicznej jest bezpłatna i nie wymaga skierowania - wystarczy zgłoszenie rodzica lub pełnoletniego ucznia.
W poradni pracuje zwykle zespół specjalistów: psychologowie, pedagodzy, logopedzi, a często również terapeuci pedagogiczni, doradcy zawodowi czy specjaliści od wczesnego wspomagania rozwoju. Poradnia obejmuje opieką dzieci od momentu urodzenia aż do ukończenia nauki w szkole ponadpodstawowej -również młodzież dorosłą, która wciąż się uczy.
Każda poradnia ma przypisany rejon działania - najczęściej obejmuje on przedszkola i szkoły z danego obszaru. O tym, do której poradni należy się zgłosić, decyduje miejsce, w którym dziecko realizuje obowiązek szkolny lub przedszkolny (a nie adres zamieszkania, z wyjątkiem dzieci, które jeszcze nie chodzą do przedszkola- wówczas rejon zależy od miejsca zamieszkania).

Czym zajmuje się poradnia?

Zakres działań poradni jest szerszy, niż mogłoby się wydawać. Do najczęstszych obszarów jej pracy należą:
Diagnoza psychologiczna i pedagogiczna. Specjaliści oceniają funkcjonowanie poznawcze dziecka (pamięć, uwagę, myślenie, rozumowanie), jego rozwój emocjonalny i społeczny, umiejętności szkolne oraz ewentualne trudności. Diagnoza opiera się na standaryzowanych narzędziach, rozmowie z rodzicami, obserwacji oraz analizie dokumentacji szkolnej.

Diagnoza logopedyczna. Obejmuje ocenę mowy, artykulacji, rozwoju języka oraz w razie potrzeby terapię logopedyczną. Czasem można wykonać badanie przetwarzania słuchowego - Neuroflow.

Opinie i orzeczenia. To formalne dokumenty, które dają podstawę do dostosowań w szkole. Opinia może dotyczyć np. specyficznych trudności w uczeniu się (dysleksji, dysgrafii, dyskalkulii), dostosowania wymagań edukacyjnych czy objęcia pomocą psychologiczno-pedagogiczną. Orzeczenie - wydawane przez zespoly orzekające w poradni - jest niezbędne w przypadku kształcenia specjalnego (np. przy autyzmie, zespole Aspergera, niepełnosprawności intelektualnej, niedosłuchu), zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub nauczania indywidualnego.

Wczesne wspomaganie rozwoju. Dla najmłodszych dzieci, u których zauważono nieprawidłowości w rozwoju - jeszcze przed rozpoczęciem nauki szkolnej.

Poradnictwo i terapia. Poradnie prowadzą konsultacje dla rodziców, terapię psychologiczną, zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, treningi umiejętności społecznych, warsztaty dla młodzieży i rodziców. Oferta terapeutyczna różni się między poradniami.

Doradztwo zawodowe. Szczególnie dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych stojących przed wyborem dalszej ścieżki edukacji.

Kiedy warto się zgłosić?

Nie ma jednej „właściwej” chwili - powodów, dla których warto skorzystać z pomocy poradni, jest bardzo wiele. Poniżej najczęstsze sytuacje.

U dzieci w wieku przedszkolnym
• opóźniony rozwój mowy, trudności z artykulacją, jąkanie,
• trudności w nawiązywaniu kontaktu z rówieśnikami, nietypowe zachowania społeczne,
• silne lęki, częste wybuchy złości, trudności z regulacją emocji,
• podejrzenie zaburzeń ze spektrum autyzmu lub innych trudności rozwojowych,
• trudności z koncentracją, nadmierna ruchliwość,
• obawy dotyczące gotowości szkolnej.

U dzieci w wieku szkolnym
• uporczywe trudności w czytaniu, pisaniu lub liczeniu, które nie ustępują mimo ćwiczeń,
• problemy z koncentracją, pamięcią, organizacją pracy,
• znaczący spadek wyników w nauce,
• niechęć do chodzenia do szkoły, lęk szkolny, unikanie sytuacji społecznych,
• trudności w relacjach rówieśniczych, doświadczanie przemocy lub wykluczenia,
• smutek, wycofanie, drażliwość utrzymujące się dłużej niż kilka tygodni,
• podejrzenie ADHD, zaburzeń ze spektrum autyzmu, specyficznych trudności w uczeniu się.

U nastolatków
• obniżony nastrój, lęk, myśli o sobie o charakterze bardzo krytycznym,
• trudności adaptacyjne po zmianie szkoły lub innych wydarzeniach życiowych,
• problemy rodzinne i konflikty z bliskimi,
• pytania związane z tożsamością, samooceną, relacjami,
• trudności z wyborem dalszej ścieżki edukacyjnej i zawodowej,
• potrzeba dostosowań na egzaminie ósmoklasisty lub maturze (np. wydłużenie czasu, dostosowanie warunków).

Ze strony rodzica
Warto pamiętać, że do poradni można przyjść również „dla siebie” po to, żeby skonsultować swoje wątpliwości jako rodzic, omówić trudną sytuację rodzinną, dowiedzieć się, jak wspierać dziecko w konkretnym wyzwaniu. Nie trzeba czekać, aż problem się nasili.

Jak wygląda zgłoszenie?

Niestety to zależy od poradni. W niektórych dzwonimy do sekretariatu i mówimy do kogo / na jakie badanie chcemy się umówić, w innych składamy wniosek o przeprowadzenie diagnozy. Zawsze warto zajrzeć na stronę internetową poradni lub zadzwonić do sekretariatu i uzyskać informacje bezpośrednio.

Co zabrać ?

Wszelką dokumentację medyczną, wcześniejsze opinie, orzeczenia, diagnozy medyczne, książeczkę zdrowia, opinię ze szkoły, w przypadku trudności z czytaniem i pisaniem również od polonisty i nauczyciela języka nowożytnego, w przypadku trudności z matematyką- opinię nauczyciela matematyki, okulary, aparat słuchowy jeśli dziecko korzysta, jeśli są to wyniki badania słuchu i wzroku, zeszyty szkolne, ostatnie świadectwo, diagnozy psychologiczne, wyniki badań jeśli są istotne dla sprawy.

Warto najpierw umówić się na konsultację psychologiczną, na spokojnie opowiedzieć o trudnościach dziecka, opowiedzieć o rozwoju dziecka i ustalić jakie badania należy wykonać, co przynieść na kolejne spotkania.

Podsumowanie

Zgłoszenie do poradni nie oznacza etykietowania dziecka ani wpisywania go w jakąś kategorię diagnostyczną. Celem pracy specjalistów jest zrozumienie, jak dziecko funkcjonuje, gdzie leżą jego mocne strony, a gdzie potrzebuje wsparcia i jak to wsparcie najlepiej zorganizować. Diagnoza to narzędzie pomagające dobrać adekwatne formy pomocy, a nie wyrok.
Wyniki diagnozy są poufne. Opinie i orzeczenia przekazywane są rodzicowi, który sam decyduje, czy i komu je udostępni - również szkole (to ulega zmianie w kwestii orzeczeń, które będą doręczane do szkoły z poradni).

Kiedy warto nie odkładać wizyty?

Rodzice często mówią: „poczekamy, może z tego wyrośnie”. Czasem rzeczywiście tak jest. Ale jeśli trudność utrzymuje się dłużej niż kilka miesięcy, narasta, wpływa na codzienne funkcjonowanie dziecka w szkole, w domu lub wśród rówieśników - warto skonsultować się wcześniej niż później. Wczesna diagnoza i wsparcie dają dziecku znacznie większe szanse na to, by poradzić sobie z wyzwaniem, zanim stanie się ono źródłem poważniejszych trudności.
Poradnia psychologiczno-pedagogiczna jest miejscem dla wszystkich dzieci i rodziców nie tylko tych „z problemem”. To miejsce, gdzie można zadać pytanie, rozwiać wątpliwości i otrzymać konkretną, profesjonalną pomoc.

Czasem jedna wizyta wystarczy, żeby rodzic poczuł, że wie, co robić dalej.